Ortodoks Oğlanlar İçin Fücur

ImageÇözüm sürecinde kendi payıma düşeni yapmak için şiir okuyorum ben de: Metin Kaygalak’ın Ortodoks Oğlanlar için Fücur kitabı. Adı dikkatimi çekti, daha doğrusu “Ortodoks” sözcüğüyle “fücur”un yan yana kullanılması; ayak üstü birkaç şiire de göz attım kitapçıda. Kürt hareketi konu ediliyor şiirlerin çoğunda, bir de Kürt bireylerin maruz kaldığı baskı (sözlükten baktım, “fücur” ahlaksızlık demekmiş).

Şiirler numaralandırılmış; 50 tane var. Arka arkaya okununca bir devamlılık hissi veriyor; hem dil, hem de içerik açısından; parçalı metin gibi.

İçerik “siyasi” olunca siyasi göndermeler de bol tabii. Kültürel kimlik olarak inadına Doğululuğu seçmiş şair – hem Avrupa-merkezli bir dünyanın Doğulusu, hem de Türkiye’nin Doğulusu. 15 numaralı şiiri  (s. 25) okuyunca gözünüzün önüne Bingöl’de Cumhuriyet Bayramı’nda trampet ve trombon çalarak uygun adım yürüyen Kürt gençleri geliyor. Zaten bir tedirginlik yaratıyor birbiriyle çakışan çağrışımlar, bir de en sonunda Wagner’in adı zikrediliyor; çakışmalar katman katman. Arsızca, kışkırtıcı laflar ediyor şair: “Şiveli konuşalım / pis edelim o şehirli aksanını” (13), “Hadi poz verelim / ayırt edilmeyecek bir ağız tutturalım. / Biraz şark / biraz kurnaz / biraz Yahudi” (15), “yabancıyım / yabancısın / yabancı.. / ne mutluyum / ne mutlusun / ne mutlu..” (58).

Ben gereğinden hızlı okudum galiba ama şair de miskin miskin değil, bir solukta okunsun diye yazmış gibi. Dizeler kısa, bazıları tek sözcüklük. Örneğin: “Şimdi bana bu tümülüsten / bir devlet çıkar. / Bir devlet / ekmek ve / biber, / süt ve / tuz…” (46) Her açıdan çarpıcı şiirler; muzipçe söz oyunları var: “bu müslim dil çıkarır mı bizi / kendi düzümüze?” (34)  Şiirleri okurken alayı fark edince bir gülümseme oturuyor yüzünüze.

Arada günlük konuşmalardan alınmış gibi duran cümleler var, bazıları konuşma çizgisiyle yazılmış zaten. Kürtçe sözcükler, Arapça-Farsça kökenli sözcükler, Ermenice, Rumca özel adlar, Avrupa dillerinden özel adlar ve terimler serpiştirilmiş araya; gevşek bir telaffuzla veya Kürt şivesiyle söylendiği gibi yazılmış sözler de var – sanki sokakta yürürken etraftan duyduklarınıza kulak kabartıyorsunuz. Bunların hepsini bir arada düşündüğümüzde şairin kendisine dayatılan “uslu çocuk” rolüne karşılık, siyasi ve kültürel başkaldırısına paralel bir estetik tercih olarak kakofoniye yöneldiğini söyleyebiliriz – kitabın adında da beni çeken buydu aslında.

Birçok şiirde üç kez tekrar edilmiş sözcükler veya söz öbekleri karşımıza çıkıyor. (“BBC’ye kesilen kulaklar / kulaklar / kulaklar / kulaklar” – 30, “Bulsalar beni kardeşim bir sokakta / yusalar / yusalar / yusalar” – 59) Bir de ismin arkasından gelen ve edilgenlik ekiyle fiilden türetilmiş sıfatlar var. (“Gidin / getirin o kadını / bez atlaslar üstüne aziz portreleri işleyen / yenik ve unutuk” – 47, “Şehzâdeler geçsin / yitik ve kavruk” – 53). Türkçede böyle şeyler yapılmaz değil, ama şairin anadili Kürtçe, bunlar Kürtçe söyleyiş tarzından mı geliyor diye düşünmeden edemedim.

Sevdiğim kısa bir şiiri alıntılayacağım:

Kara laflar mürekkeb edildi

gayretkeş ağızlardan

çocuk fireleriyle konuştular sonra

sustular

hep sustular… (20)

Buradaki muğlaklık hoşuma gitti; “çocuk fireleriyle konuşanların” kim olduğu konusunda hemen bir tahminde bulundum, ama aslında tam tersi bir tahminde bulunmak da mümkün.

Tek hoşlanmadığım şey (yan yana) iki nokta kullanımı. Üç nokta varken neden iki nokta? İnternette yazışma dilini hatırlatıyor bana, bu şiir seçkisinin üslubuna, atmosferine yakıştıramadım.

Reklamlar
Bu yazı Türkçe içinde yayınlandı ve , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s