Röportaj Yazarlığında 60 Yıl

Bu ayın başında av yasağı kalkar kalkmaz televizyonlarda gazetelerde “balıkçılar ‘vira bismillah’ dedi” gibi başlıklarla haberler çıktı, ağlarda pırıl pırıl parlayan balıklar gösterildi. Yaşar Kemal’in Röportaj Yazarlığında 60 Yıl kitabı içinde okuduğum “Görülmemiş Lüfer Akını” bölümünü hatırladım:

 

“Istanbul’a lüfer akını var…

Vakit gece… Haliç balıkçı kayıklarıyla dolmuş. Kayıkların üstüne basa basa Karaköyden Eminönüne gitmek mümkün…

Geceleri, dört bir yanına keskin bir koku salan, karanlık bir mağara gibi insanın içini ürperten, yapayalnız kalmış hissini veren Haliç, balıkçı kayıklarının binlerce ışığı ile donanmış. Burası Haliç değil, bambaşka, parıltılı bir dünya. Gökyüzündeki yıldızları toplayıp, şöyle Halice salıvermişler…

Kasımpaşanın, Cibalinin fakir halkı, tam bir haftadır bayram ediyor. Sokak aralarında kadınların, çocukların ellerinde birer lüfer salkımı.

Kasımpaşanın ünlü satıcısı İbrahim bağırıyor:

‘Yaşa bre lüfer! Şen ettin bütün evleri. Şen olsun yurdun yuvan!’” (111)

yasar kemal

Bu kitapta, Yaşar Kemal’in 1951-1973 yıllarında yazdığı 12 yazı bulunuyor – arada Ara Güler’in çektiği siyah beyaz fotoğraflar da var. Röportaj ama, günlük dilde kullandığımız anlamıyla ünlü bir kişiyle soru-cevap niteliğinde diyaloglar değil. Daha çok bir gazeteci gözüyle yazdığı gezi/anı yazıları gibi. Metinlerdeki zengin betimlemeler, yazarın romanlarına götürüyor bizi. Gazeteci olarak edindiği deneyim kuşkusuz edebiyat metinlerini de beslemiş; mesela “Kaçakçılar Arasında 25 Gün” bölümünü okurken İnce Memed’dekine benzer bir atmosfer hissettim. Burada Yaşar Kemal; ipekli kumaş, giysi, küçük ev eşyası gibi ürünleri at sırtında Türkiye-Suriye sınırından geçiren kaçakçıların hikâyesini anlatıyor: hayvanın boynuna sarılıp, yelesine sıkı sıkı tutunup kurşun yağmurunda rüzgar hızıyla sınır geçiyorlar. Bu metni 1951-52’de yazmış, İnce Memed’i ise 1955’te. Romanda Memed’in jandarmadan kaçışını anlatırken kaçakçılarla yaşadığı maceralarından yararlanmıştır diye düşünüyorum.

 

Bir de Akdeniz Bölgesi’nde bir orman yangınını anlattığı bölümü sevdim. Burada yazarın doğa sevgisi hemen kendini gösteriyor, bana Bir Ada Hikâyesi’ni hatırlattı. Bir alıntı:

 

“Harman gibi yanan yere tırmanıyoruz. Karanlıkta çalılar, dallar bizi köpek gibi dalıyorlar. Dal çarpmadık, diken batmadık yerimiz kalmadı gibi. Her bir yanım sızım sızım sızlıyor.

Ben de yangını yakın yerde belledimdi. Çık çık bitmiyor. Oluk okul ter akıtıyorum. En geride kaldım. [Orman İşletmesi] Müdürü geyik gibi fırladı gitti. Tırmığı omzunda […]

Bir çığrıltı, bir patırtı, bir cazırtı geliyor ki ormandan, olmaya gelsin. Bir cehennem gibi yanıyor ortalık. Arada bir, bazı da üst üste top patlar gibi bir şeyler patlıyor. Yanan ormanın çığlığına, uğultusuna korkunç, sağır edercesine uzun bir dev ıslığı karışıyor. Yalımlar göklere doğru süzülüyor. Göklere dolanıyorlar. Ateş devi ormanın üstüne yatmış, dünyayı yutarcasına nefes alıyor. Bir deli nefesi. Yaklaşmanın mümkünü yok. […]

Bu sırada, ateşin etrafında tırmığıyla dört dönen müdürü gördüm. Kırmızı ışıkta yüzü kapkara kesilmişti. Ha bire tırmık çekiyor, yaprakları öteye öteye kuruyordu. Sonra bakım memurlarından birini çağırdı. Elindekini ona verdi. Yanıma geldi. Sallanıyordu. Kesik kesik de soluk alıyordu. Bana bir şeyler söyleyecek oldu. Söyleyemedi. Elleri yanlarına halsizce düştü. Tabiatın haşmeti, felaketi karşısında insan güçsüzlüğünü, bitkinliğini iyice gördüm.” (153)

 

Yukarıdaki metnin son kısmında art arda dizilen kısa cümleler telaşı ve aciliyet hissini yansıtıyormuş gibime geldi.

Kitapla ilgilenenler bianet’te çıkan tanıtım yazısını da okuyabilir.  

Reklamlar
Bu yazı Türkçe içinde yayınlandı ve , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s