Bütün İsimler

20151204_221448Romanda, Nüfus Kayıt Merkez Arşivi memuru Don José’nin araştırmaları sırasında kaydına denk geldiği sıradan bir kadını gerçek hayatta arayışı konu ediliyor. Don José orta yaşlı bir adam, yalnız yaşıyor. İyi bir memur, ama hayatı tekdüze. Çalışma saatleri sıkı disiplinin, katı hiyerarşinin hüküm sürdüğü kasvetli, boğucu bir ortamda geçiyor. Arşiv o kadar büyük ve karışık ki memurlar rafların arasında kaybolmamak için metrelerce uzunlukta bir ipin bir ucunu masalarına, bir ucunu ayak bileklerine bağlıyorlar. Metnin dili de bu dolambaçlı koridorları andırıyor; cümleler çok uzun, paragraflar da uzun, diyaloglar konuşma çizgisiyle verilmemiş, sadece konuşulanlar arka arkaya dizilmiş; bu yüzden bazen kimin ne dediği anlaşılmıyor. Okurdan sabır istiyor kitap, zira ilk beklenmedik, heyecan verici olay 187. sayfada oldu. Eminim çevirmenin de sabrını gerektirmiştir; dili zor. Ama çevirisinde hoşuma gitmeyen yerler var.

Bu nedenlerle kitabı uzun süre iç kapaktaki Saramago imzasının yüzü suyu hürmetine okudum. 2007’de imzalatmışım, hatırlıyorum İstiklal Mephisto’da kuyruğa girmişimi, epey de beklemiştim. Saramago yorgundu, 2010’da da kaybettik kendisini. Sonuna doğru ilgimi çekmeye başladı kitap, ama bu sefer sonunu pek tatminkâr bulmadım. Özellikle yaşayanlar arşiviyle ölüler arşivinin birleştirilmesi kararının alındığı toplantıda hayata dair birtakım felsefi göndermelerde bulunduğunu sezdim yazarın, ama tam olarak anlamadım. Belki kitabın sonuyla ilgili de kaçırdığım bir şey vardır.

Meslektaşım uzun cümleleri bölmeden, akıcılıktan da ödün vermemeye çalışarak, resmi üslubu yansıtarak, yeri geldikçe deyimler, devlet dairesi jargonundan kalıp sözler kullanarak çevirmiş, ama keşke bir daha gözden geçirseymiş metnini diye düşünmeden edemedim. Zaman kullanımındki tercihleri bazen rahatsız etti beni. Şu paragraf mesela:

“Grip, dedi doktor, ilk olarak üç gün istirahat. Don José, dönen başı ve mide bulantısıyla, bacaklarına güvenmeden ilerleyerek kapıyı açtı, Özür dilerim, Doktor Bey, yalnız yaşadığım için kapıyı açmakta geciktim. Doktor homurdanarak içeri girer, Rezil bir hava, diyerek kapattığı şemsiyesini kapının arkasına yaslar, anlatın bakalım neyiniz var. Don José yatağa dönmüştü, daha cevap veremeden doktor kendi kendini cevapladı, Grip. Nabzını dinledi, ağzını açıp gırtlağına baktı, hayret edilecek bir süratle, stetoskopu göğüs ve sırtında gezdirdi, Grip, diye tekrarladı, şnsınız [sic] varmış biraz daha ilerlerse zatürree olabilridi, ama sadece grip, şimdilik üç gün istirahat veriyorum, sonra bakarız diyerek reçete yazmak için masaya oturdu” (127).

Sanki doktor kapıyı çalıp Don José’nin evine girmeden önce teşhisini koymuş gibi oluyor burada, halbuki geçmiş zamanlar daha dikkatli kullanılabilirdi. Kişi kullanımının da değişmesi dikkatimi çekti. Portekizceyle İspanyolcada sen/siz ayrımı var mı onu da bilmiyorum, ama diyaloglarda birbirlerine “siz” diye hitap eden insanlar bir noktadan sonra senli benli konuşmaya başlıyor, sonra yine “siz”e dönüyorlardı. Öfkelendiklerinde “siz”den vazgeçmelerini anlıyorum, ama bazı yerlerde değişikliğin nedenini anlamadım. Yukarıdaki gibi tapaj hataları da vardı tek tük, bir de mesela bir “kupür,” bir “küpür” yazıyordu. Oysa benim elimdeki kitabın ikinci basımı (1997), halbuki o yılda masaüstü yayıncılığına geçmeyen yayınevi kalmamıştı herhalde.

Gendaş Yayın artık yok zannedip kendimi yaşlı hissetmiştim, meğer yayınevi hâlâ ayaktaymış ama artık sadece çoçuk ve eğitim kitapları basıyormuş.

Şimdi Marlon James’in A Brief History of Seven Killings‘ini okuyorum. Man Booker ödülünü Jamaikalı bir yazarın ve Oneworld Yayınları’ndan çıkan bir  kitabın almasına çok sevindim. Kitap uzun, karakterler listesi de çok uzun, hadi bakalım…

Reklamlar
Bu yazı Türkçe içinde yayınlandı ve , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s