Dağ Yolunda Karanlık Birikiyor

dagyolundakar_kkkEfendisi adına uzakta yaşayan dağ halklarına bir mesaj ulaştırmak üzere yola çıkmış bir elçinin yolcuğunu anlatıyor bu kitap; tüm olay örgüsü elçi Yakup’un yola çıkması ve dağa ulaşmasından, orada dolaşmasından ibaret. Olay örgüsü dedim ama, metni edebiyat metni yapan içindeki olaylardan ziyade karakterin yaşadığı değişim ve bunun dünyaya bakışına yansıması. Yolculuğu boyunca efendisine hitaben bir rapor yazıyor, gerçi sonrasında kendisi için bir günlüğe dönüşüyor bu anlatı. Türlü zorluklarla karşılaştıktan sonra nihayet amacına ulaşamayacağı belli oluyor, ama o başarısızlık hissine yenik düşmeyi reddederek (belki de bir savunma mekanizması olarak) kendisini dağ halklarından üstün görmeye başlıyor, onlara hükmetmeye karar veriyor. Siyasi otoriteye yaranmaya çalışır hallerinden eser kalmıyor, fiziksel ve belki de psikolojik olarak otoriteden uzaklaştıkça kendisi siyasi bir otorite kesiliyor. Benim anladığım haliyle metnin ana fikri siyasi bağlamda sınır ve iktidar kavramları. Hatta kimlik ve ötekilik fikrini irdelemesi bakımından Tepenin Ardı filmini, siyasi iktidarın insana neler yaptırdığını göstermesi açısından Sarmaşık filmini hatırlattı bana.

Kitapta kültüre özgü unsurlar çok az, yer ve zaman konusunda da ipucu verilmediği için herhangi bir yerde, herhangi bir zamanda geçiyor olabilir hikâye. (Karakterin adı da Yakup gibi neredeyse evrensel bir ad zaten. Hatta burada kutsal anlatılara gönderme olabilir diye düşündüm ama anlamlı bir bağlantı kuramadım). Ama kahramanın kraldan çok kralcılığı, kaypaklığı, fırsatını bulunca küstahlığı bana bizim coğrafyadan tanıdık geldi ; ) Bu açıdan alegorik bir metin diyebiliriz.

Kahramanımızın saçmalamasına aldırmayıp şu alıntıyı sonuna kadar okuyabilirseniz söylem bakımından günümüz siyasetçilerinin boş laflarına birçok gönderme yaptığını görebilirsiniz:

“Esasen bir devlet kurucu bilgi ve bilgelikle donanmış olan ben, böyle basit bir meselenin üstesinden gelemeyecek değilim. Çare, duvardır. Bir duvar, bilinen en mükemmel sınır işareti olmaktan başka, içinde yaşayan canlı eti koruyan kaplumbağa kabuğu gibi bir etkiyle içerideki canlılığı dışarıdan o canlılığı emrinde isteyenlere karşı bir koruma kalkanıdır. Ayrıca şu var ki, nasıl bir kaplumbağa kabuğu sayesinde belli bir biçimde kalıyor ve kabuğu ile yaşayıp ölüyor ve zaman içinde başka bir şey olmaya meyil veremiyor hemen edemiyorsa, kaplumbağaya biçimini veren kabuksa, kabuğa biçimini veren kaplumbağa değil. Duvar, devletimin kabuğunu oluşturarak içindeki canlı özü bir arada tutarak ona şekil verecek, şekil vererek şekle sokacak, böylece çadırlarda yaşayan halkımın bu nüvesi, kendini duvarlarla çevrili bu yere ait ve yerleşik hissedecek, kolayca vazgeçilen çadırlarda toplanıp gidilebilen şeye ev denebilir mi olsa olsa barınma için geçici mekânlar denebilir ve taştan oluşturulmuş ve çamurla berkitilmiş evlerin taşınmazlığı yanında toprak da taşınmazdır ama toprağın tuhaf yapısı gereği karakteri toprak her yerde bulunabilen, böylece toprak serbestçe üzerinde dolaşılabilen bu özelliğiyle belli birine ait değilse tamamen açık bir zemin teşkil ettiğinden ki ben bunun bir devlet açısından ne kadar müşkül meseleler içerdiğini apaçık bilmekteyim. Duvar yapmak için gereken taş ve işçilik iradem karşısında diz çökecektir çökmesini umuyorum duvarın değil düz duvarın iradem karşısında diz çökmesi ve yükselmesi; böylece, duvar diz çökerek yükseliyor” (69-70).

K24’te Jale Özata Dirlikyapan metnin söylemi ve üslubuna paralel harika bir “okur yanıtı” yazmış; kitabı okuyanların sonradan onu da okumasını tavsiye ederim.

Bu kitabı adını sevdiğim için almıştım, ama bana biraz yanıltıcı geldi adı; uyandırdığı duygular bakımından. “Karanlık” sözcüğü karamsarlığı, hayatın zorluğunu; “dağ yolu” da doğayla mücadeleyi andırıyor sanki, ama tabii başlığın bütününde de pastoral bir etki var; oysa metinden paranoya, kibir gibi duygular aldım. Karakter daha çok kendisiyle ve hayalinde gittikçe küçülen efendisiyle mücadele ediyor gibi.

Reklamlar
Bu yazı Türkçe içinde yayınlandı ve , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s