Yenişehir’de Bir Öğle Vakti

20170916_222932.jpg
Bu kitabın ortasında (135.-219. sayfalar) sanki başka bir metin var. Önsözde anlatıldığına göre ilk yayınlandığında metin, roman bütünlüğü taşımadığı yönünde eleştiri almış. Bu eleştirinin daha çok olay örgüsünü ilgilendirdiğini tahmin ediyorum, zira farklı bölümlerde anlatılan hayatlar sadece teğet geçiyor birbirine, ama metnin bu düzeyde parçalı oluşu beni rahatsız etmedi; aksine karnavalesk/cümbüşlü hali hoşuma gitti. Zaten anlatı gelenekleri de değişiyor, şimdilerde öykü seçkisi diye yayınlanıyor böyle metinler, neyse… Ama anlatı açısından bu orta kısım kitabın geri kalanından belirgin şekilde ayrılıyor. Karakterler daha derinlikli, insan ilişkileri daha karmaşık, yazar da bu karmaşıklığın hakkını daha çok veriyor, bilinç akışı yöntemi burada daha ağırlıklı kullanılıyor. Kitabın ilk ve son kısmında metinle kuracağımız ilişki mizahla karışık bir ilişki sanki, yani baştaki ve sondaki karakterleri, onların günlük hayatlarında yapıp ettiklerini komik bulmamız bekleniyor, ama orta kısımdaki Doğan, Olcay ve Ali’ye karşı takınmamız gereken tavır “halden anlamak.” Onların neden bu şekilde davrandığını, neden bu alındıkları şeylere alındıklarını, neden sevindikleri şeylere sevindiklerini biliyoruz.

Mesela Doğan’ın bakış açısından: “Eskiden, bir yığın budala ve sıkıcı insana rağmen yaşamanın ancak yalanla mümkün olabileceğini düşünürdü. Çirkin ve aptal olana karşı ahlak sorumluluğu duyulamayacağını.” (192) Bu orta kısmın tadı damağımda kaldı; sırf Doğan Olcay ve Ali’yi anlatan bir roman olsa bir güzel okurum şimdi.

Tasvir de var burada tabii, Alilerin evinin anlatıldığı kısmı çok sevdim: “Bu eşyaların hepsi, tek tek çirkin, ucuz, bayağı şeyler, diye düşündü Doğan. Ama yine de ev içinin tümünde sıcak, insanı rahat ettiren bir şey var.” (165). “[Ali’nin] çevresine gezdirdiği bakışlarında, eşyaların zevksizliğini bilen, ama buna aldırmayan, hatta bunu benimseyen bir şey vardı.” (166)

Bu kısımla ilgili tek o kadar beğenmediğim şey, toplumsal sınıf konusu çok ön plana çıkmış. Belki de 70’lerin başında sınıf, insan ilişkilerinde daha belirleyici bir rol oynuyordur, veya bu kısımdaki karakterler 20’li yaşlarının başında, yani siyasi toplumsallaşma süreçlerinin ortasında oldukları için hayata toplumsal sınıf çerçevesinden bakmayı daha çok önemsiyorlardır, ya da ne bileyim, herhalde yazar kitabın bölümünde sınıf konusunu işlemeyi uygun görmüş.

216. sayfada anlatılan sahne, bütün kitabın odak noktası, olay örgüsünün zirvesi niteliğinde. Kimsenin kılına zarar gelmemesine rağmen kitabın en son sayfasındaki trajik olaydan daha trajik geldi bana, çünkü Doğan, kendi kişiliği için büyük anlam ifade eden bir şey ortaya koymuştu, çok şeyi kaybetmeyi göze alıyordu Ali’yi kazanmak için. Burada tasvir edilen gerginliği, o “koptu kopacak” halini çok canlı bir şekilde yaşadım.

Kitabın son kısmında Aysel adında bir hayat kadınının Ali’yle ilgili kurduğu hayaller anlatılıyor. Üç paragraf olduğu için şimdi buraya yazmayacağım (kitabı okuyacaklar için sayfa 253) ama çok samimi geldi bana. Aysel “dobra” bir karakter zaten, toplum tarafından ahlaksızca bulunan bir iş yaptığı için bu erdemine sıkı sıkıya tutunuyor. Eminim gerçek hayatta başkasına saçma, çocuksu gelecek hayallerini paylaşmaktan da çekinmezdi. Hayalperestlik de iyimserlik gibi hayatın zorluklarına karşı bir savunma kalkanı görevi görüyor. Kaderciliğim tuttuğunda, bazı insanların hayatları ne kadar zor, ama bir tür telafi olarak onlara da dayanma gücü verecek özellikler vermiş Allah diye düşünüyorum.

Son olarak, şurayı okuyunca gülümsedim:

“Plakçının vitrinindeki plağın üstündeki plağın üstünü okudu: Love Story. Güzel, ilik gibi bir kız, tıfıl bir oğlanla sarmaş dolaş. Bu kız bakire midir? Şu tıfıl oğlanın bozduğu kız, bakireliğini yitirmiş sayılmaz canım…” (21).

Reklamlar
Bu yazı Türkçe içinde yayınlandı ve , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s